İlişkiler Nasıl İşler? Gottman Yaklaşımıyla Çiftlerle Çalışmaya Genel Bir Bakış

Yakın ilişkiler, yalnızca iki insanın bir araya gelmesiyle değil; bu iki kişinin duygularını, ihtiyaçlarını ve anlam dünyalarını nasıl düzenlediği ile şekillenir. Çiftlerle yapılan çalışmalarda odak noktası, tek tek sorunlardan çok ilişkinin nasıl işlediğini anlamaktır.

John Gottman’ın uzun yıllara yayılan araştırmaları, ilişkileri romantik anlatıların ötesinde, gözlemlenebilir ve çalışılabilir bir sistem olarak ele alır. Bu yaklaşım, çiftlerle yapılan çalışmalarda hem bilimsel hem de pratik bir zemin sunar.

İlişkide Zorlanan Ne? İletişimden Çok Duygusal Düzenleme

Çiftler çoğu zaman ilişkide yaşanan zorlukları “iletişim problemi” olarak tanımlar. Ancak çiftlerle çalışırken sıklıkla gördüğümüz şey, sorunun kelimelerde değil; duygular yükseldiğinde ne olduğunda yattığıdır.

Gottman’ın tanımladığı eleştiri, savunmaya geçme, küçümseme ve geri çekilme gibi örüntüler; çoğu zaman kişinin kendini tehdit altında hissettiği anlarda ortaya çıkar. Bu anlarda amaç anlaşılmak değil, kendini korumaktır.

Çiftlerle yapılan çalışmalarda bu nedenle şu soruya odaklanılır: Birlikteyken duygusal yoğunluk arttığında, bu ilişki ne yapıyor?

Günlük Etkileşimler ve “Duygusal Birikim”

İlişkiler genellikle büyük krizlerle değil, küçük temasların azalmasıyla zorlanır. Gottman’ın “duygusal banka hesabı” metaforu, bu noktada önemli bir çerçeve sunar.

Günlük hayatta:

• fark edilmek,

• dinlenmek,

• takdir edilmek,

• küçük temaslarla bağ kurmak

ilişkide bir duygusal birikim yaratır.

Çatışmalar ise bu birikimin üzerinde yaşanır. Birikim azaldığında, küçük bir tartışma bile ilişkiyi sarsıcı hale gelebilir.

Çiftlerle yapılan çalışmalarda, bu nedenle yalnızca sorunlar değil; ilişkinin beslendiği anlar da görünür kılınır.

Çatışma Kaçınılmaz Olsa da Yıkıcı Olmak Zorunda Değil

Gottman yaklaşımı, çatışmayı ilişkinin bir kusuru olarak değil, doğal bir parçası olarak ele alır. Araştırmalar, birçok çiftin hayat boyu süren benzer çatışma temalarına sahip olduğunu gösterir. Buradaki ayırt edici nokta şudur: Bazı ilişkiler çatışmayla büyürken, bazıları çatışmayla aşınır.

Çiftlerle çalışırken amaç: çatışmayı ortadan kaldırmak değil, çatışma sırasında ilişkinin korunmasını sağlamaktır. Sağlıklı işleyen ilişkilerde, taraflar anlaşamasalar bile birbirlerini kaybetmediklerini bilirler.

Sevgi Dilleri ve Anlaşılma Deneyimi

İlişkilerde sık karşılaşılan bir durum şudur:“Seviyorum ama karşı taraf bunu hissetmiyor.”

Bu noktada sevgi dilleri, yalnızca romantik bir kavram değil; duygusal erişilebilirlik açısından önemli bir araçtır. Sevgi, yalnızca hissedilen değil; karşı taraf tarafından algılanabilen bir deneyimdir.

Çiftlerle yapılan çalışmalarda şu farkındalıklar önem kazanır:

• Sevgi nasıl gösteriliyor?

• Bu gösterim karşı taraf için ne kadar anlamlı?

Amaç, doğru ya da yanlış sevme biçimleri belirlemek değil; duygusal sinyalleri birbirine çevirmeyi öğrenmektir.

Ortak Anlamlar ve Değerler

Gottman yaklaşımında ilişkinin en derin katmanlarından biri, çiftin paylaştığı anlam ve değerler dünyasıdır. Bu alan; birlikte neyin önemli olduğu, ilişkinin neyi temsil ettiği ve “biz” olmanın ne anlama geldiğiyle ilgilidir.

Çiftlerle yapılan çalışmalarda: ortak değerler, ritüeller, geleceğe dair hayaller üzerinde durmak, ilişkiye yüzeyin ötesinde bir derinlik kazandırır. Bu alan güçlendikçe, çiftler zorlukları yalnızca çözmeye değil; birlikte taşımaya başlar.

Sağlıklı İlişki Ne Demektir?

Gottman yaklaşımı sağlıklı ilişkiyi, çatışmasız ya da kusursuz bir birliktelik olarak tanımlamaz. Sağlıklı ilişki; onarılabilir bir ilişkidir. Yanlış anlaşılmalar olur, kırılmalar yaşanır, mesafe oluşur. Belirleyici olan, bu anlardan sonra ilişkinin yeniden bağ kurabilme kapasitesidir.

Çiftlerle yapılan çalışmalarda asıl hedef: mükemmel uyum yaratmak değil, kopuşları fark edebilmek ve bu kopuşlardan geri dönebilme becerisini geliştirmektir.

Çiftlerle çalışmak, ilişkileri “düzeltmekten” çok, ilişkilerin nasıl işlediğini görünür kılmakla ilgilidir. Gottman yaklaşımı, bize şunu hatırlatır: İlişkiler sevgiyle başlar ama beceriyle sürer.Bu beceriler öğrenilebilir, geliştirilebilir ve birlikte çalışılabilir. 

Beraber regülasyon, güven ve yakınlık hakkında daha fazla bilgi sahibi olmak ve bu bilgiler hakkında deneyime dayalı pratikler yapmak isteyenleri Kıvılcım Kıran ve Selin Ilgaz eşliğinde Çiftler İçin Yüz Yüze Bağ & Dayanıklılık Atölyesi’ne bekliyoruz: Detaylar ve kayıt burada.